door Hans Peeters / Foto boven Bence Mate / AGAMI
Je hebt slimme, schuwe en geheimzinnige vogels. Onder die laatste categorie valt de kwartelkoning. Niet veel mensen zullen het geluid van de kwartelkoning ooit gehoord hebben of het niet als zodanig herkennen. Maar het aantal mensen dat ooit een kwartelkoning gezien heeft, moet je met een lantaarntje zoeken.
Zomeravonden
Je kunt niet zeggen dat de kwartelkoning een typische vogel is van Gruttoland. In 2014 werd de vogel voor het laatst gehoord. Verdient hij dan nog wel speciale aandacht op onze website? Boer Murk is daar duidelijk over: “Het is zo’n geheimzinnige en unieke vogel, dat hij alleen daarom al een plaatsje verdient. En trouwens, vroeger was hij helemaal niet zeldzaam. In de periode 1960 – 1970, vonden wij het als kinderen heel normaal als we op mooie zomeravonden de ‘teapert’ hoorden roepen. In 2014 hoorden we de vogel van 11 tot en met 15 juni elke avond vanaf elf uur. Dat verdragende krassende geluid, konden we zelfs in de keuken horen.” Die baltsroep van een van een kwartelkoning stelt weinig voor. Het klinkt als kras-kras ofwel crex-crec, zijn eigen wetenschappelijke naam. Het klinkt alsof je met een creditkaart over een haarkam krast.
Trekvogel
De kwartelkoning is een geheimzinnig individu. Zoals gezegd laat hij zich tijdens mooie zomeravonden, in gras- en hooilanden voortdurend horen. Maar hij blijft bijna altijd verborgen in de vegetatie en laat zich zelden zien. Kilometers loopt hij, zonder dat hij opvliegt. Slechts één keer zag boer Murk een kwartelkoning. “Dat was op 14 mei 1988 tijdens het maaien. Het leek wel alsof ‘roadrunner’ voor me uitrende, zo snel was hij. Een heel apart geval is het.”
Murk: “Vroeger heeft mijn vader wel nesten van de ‘teapert’ gevonden tussen het riet/liesgras. Die bevonden zich meestal in een greppel, net als het nest van een meerkoet en een waterhoen.”
Van een vogel die zo veel loopt en ogenschijnlijk weinig vliegt, verwacht je zeker niet dat hij grote afstanden vliegt. Het tegenovergestelde is waar. Kwartelkoningen zijn echte trekvogels en vliegen naar tropisch Oost-Afrika om te overwinteren. Ze kiezen daarbij een route via Gibraltar of Egypte en vliegen ’s nachts, meestal op lage hoogte.
Kwartelkoningpaspoort
Wetenschappelijke naam: Crex crex; Friese naam: teapert
Herkenning: kleine hoenderachtige; grijsbruin met roodbruine bovenvleugels, lange poten, ralachtig
Lengte: 27 – 30 cm; spanwijdte: 46 – 53 cm.
Geluid: steeds herhalend crex crex, bijna niet te zien
Voedsel: emelten, langpootmuggen en eendagsvliegen
Gedrag: leidt zeer teruggetrokken leven
Leefgebied: ruige gras- en hooilanden
Nest: op de grond, tussen vegetatie en in greppels
Aantal eieren: 8 – 11 eieren, broedduur: 14 – 18 dagen
Vliegvlug: nestvlieders
Trek: overwintert in tropisch Oost-Afrika
Voorkomen: broedparen 110 – 155; winteraantallen 0
Gruttoland: niet elk jaar aanwezig, in 2014 voor het laatst.
Met dank aan fotobureau AGAMI voor het gratis beschikbaar stellen van de foto’s.
Het bericht Krassende kwartelkoning verscheen eerst op Agrarisch Natuurfonds Fryslân.